Кадастр агентлигининг Сирдарё вилоят бошқармаси томонидан 2025 йил давомида Кадастр агентлиги Сирдарё вилоят бошқармасининг туман ва шаҳар бўлимлари томонидан ўтказилган ер ва кадастр назорати соҳасида 2 294 та жисмоний ва юридик шахслар томонидан 380,2 гектар ер майдонларини ўзбошимчалик билан эгаллаб олиш ҳолатлари аниқланган,

Шундан:

🟣47 та холатда 276,3 гектар қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар,

🟣2 073 та ҳолатда 25,1 гектар аҳола пунклари ерларидан, 138 та ҳолатда 23 гектар саноат, транспорт, алоқа, мудофаа ерларидан,

🟣25 та ҳолатда 0,2 гектар сув фонди ерларидан

🟣17 та ҳолатда 55,6 гектар захира ер майдонлардан ташкил этади.

Аниқланган қонунбузилиш ҳолатлари юзасидан 2 294 та жисмоний ва юридик шахсларга ер майдонларини ўзбошимчалик билан эгаллаб олиш, ноқонуний қурилишларни бартараф этиш бўйича огоҳлантиришлар берилган, Огоҳлантириш натижасида 1798 та ҳолатда жисмоний шахслар томонидан 71,8 гектар томорқа сифатида фойдаланган ер майдонлари ва ноқонуний қурилган иморатлар ихтиёроий равишда ўз ҳисобидан бартараф этилиши таъминланди.

Бу рақамлар шунчаки технологик тараққиётни эмас, балки ёшлар дунёқараши, руҳий ҳолати ва ижтимоий хулқ-атворида юз бераётган чуқур ўзгаришларни ҳам акс эттиради. Савол туғилади: Инстаграм ва ундаги трендлар ўзбек ёшлари ҳаётига қандай таъсир қилмоқда? Ушбу таъсир қанчалик хавфли? Ушбу мақолада Инстаграм трендларининг ўзбек ёшларига кўрсатаётган салбий таъсири маҳаллий ижтимоий контекст асосида атрофлича таҳлил қилинади.

Мукаммаллик босими ва руҳий инқироз

БМТ ва бошқа халқаро ташкилотлар ўтказаётган тадқиқотлар сўнгги ўн йил ичида ёшлар, айниқса, қизлар орасида руҳий тушькунлик ва ҳаётдан қониқишнинг пасайганини кўрсатмоқда. Олимлар бу ҳолатни смартфонлар ва ижтимоий тармоқларнинг ҳаддан ташқари фаол қўлланилиши билан боғлайди. Инстаграм фойдаланувчини доимий равишда бошқаларнинг “энг яхши ҳаёти” билан юзлаштиради: идеал қомат, ҳашаматли саёҳатлар, тез бойиш, эрта муваффақият. Натижада ёшлар ўз ҳаётини сунъий стандартлар билан солиштира бошлайди. “Агар муваффақиятга эришмаган бўлсанг, демак етарлича ҳаракат қилмагансан” мазмунидаги мотивацион иборалар эса ички айб ҳисси ва ташвишни кучайтиради.

Айниқса, “мукаммал гўзаллик” ҳақидаги сохта тасаввурлар ўзбек қизлари орасида тобора кучайиб бормоқда. Инстаграмда кенг тарқалган фильтрланган суратлар, сунъий равишда ўзгартирилган қомат ва юз чизгилари реал ҳаётдан узилган, етиб бўлмас гўзаллик стандартларини яратмоқда. Натижада кўплаб ёшлар ўзининг табиий қиёфасини камчилик сифатида қабул қила бошлайди, ўзига бўлган ишончини йўқотади. Бу жараён аста-секин ўзини ўзи паст баҳолаш, доимий ички безовталик, жамиятдан чекиниш ва айрим ҳолларда депрессив ҳолатларнинг шаклланишига олиб келмоқда.

Тезкор контент ва йўқолаётган диққат

Инстаграм Рилс ва ТикТокдаги қисқа видеолар ёшлар диққатини бўлиб юбориб, чуқур фикрлаш, таҳлил қилиш ва узоқ муддатли ўрганиш қобилиятини сезиларли даражада пасайтирмоқда. Тадқиқотларга кўра, ўсмирларнинг 67 фоизи камида бир марта зарарли ёки хавфли онлайн “челленж”ларга дуч келган, бу эса тезкор контентнинг нафақат ақлий, балки жисмоний хавфларини ҳам кўрсатади. Ўзбекистон ёшлари ҳам бу жараёндан мустасно эмас.

Авваллари “одамлар китоб ўқимай қўйди” деган хавотирли фикр янграрди, бугун эса бу ибора “одамлар кино ҳам кўрмай қўйди” деган даражага етди. Сабаби, қисқа видеолар мия фаолиятини доимий тезкор рағбатга ўргатиб, сабр-тоқатни камайтирмоқда. Натижада ёшлар нафақат китоб, балки бир соатлик фильм ёки маърузани ҳам охиригача томоша қилишга қийналмоқда. Бу эса диққатни жамлаш қобилиятининг издан чиқиши ва юзаки тафаккурнинг кучайишига олиб келмоқда.

Оила ва миллий қадриятлар заифлашуви

Ижтимоий тармоқларнинг энг хавотирли оқибатларидан бири – оилавий мулоқотнинг кескин сусайиб боришидир. Бугун кўплаб ўзбек оилаларида фарзандлар нафақат бўш вақтида, балки овқатланиш пайтида ҳам телефондан кўз узмайди, стол атрофидаги суҳбатлар эса тобора қисқариб, ачинарлиси, айрим оилаларда умуман йўқолиб бормоқда. Анъанавий оилавий яқинлик, самимий суҳбат ва бир-бирини тинглаш маданияти аста-секин экранлар ортида кўчирилди. Натижада бир том остида яшаётган одамлар бир-бирига жисмонан яқин, аммо руҳий жиҳатдан тобора узоқлашиб бормоқда.

Нима қилиш керак?

Инстаграм ва бошқа ижтимоий тармоқларни тўлиқ тақиқлаш на реал, на самарали ечимдир. Муаммо платформаларнинг ўзида эмас, балки улардан қандай ва қай даражада фойдаланилаётганидадир. Шунинг учун ечимлар тизимли ва кўп босқичли бўлиши зарур. Аввало, оила даражасида масъулият кучайтирилиши керак. Экран вақтини меъёрлаш, овқатланиш пайтида телефонлардан воз кечиш, фарзандлар билан очиқ ва ишончли мулоқотни тиклаш. Бу усул оддий кўринган, аммо энг самарали чоралар ҳисобланади.

Иккинчидан, таълим тизими рақамли саводхонликни фақат техник билимлар билан чеклаб қўймаслиги лозим. Мактаб ва олий таълим муассасаларида “рақамли гигиена”, кибербуллингдан ҳимояланиш ҳамда ижтимоий тармоқларнинг руҳий ҳолатга таъсири ҳақида мунтазам тушунтиришлар берилиши зарур.

Учинчидан, миллий қадриятларга мос, хавфсиз ва ишончли платформаларни ривожлантириш, инфлуэнсерлар фаолиятига ижтимоий масъулият юклаш ҳамда ёшлар учун бепул онлайн психологик ёрдам хизматларини йўлга қўйиш муҳим аҳамият касб этади.

Хулоса қилиб айтганда, ижтимоий тармоқлар – бу реаллик эмас, балки энг ёрқин лаҳзалардан тузилган иллюзия. Уни ҳаёт мезонига айлантириш ёшлар руҳий саломатлиги учун хавфлидир. Мамлакатимиз аҳолисининг асосий қисмини ёшлар ташкил қилади. Бу ёшларнинг руҳий барқарорлиги ва миллий ўзлигини сақлаб қолиш жамиятнинг умумий масъулиятидир. Ижтимоий тармоқлардан онгли фойдаланиш маданиятини шакллантира олсак, Инстаграм хавф эмас, балки фойдали воситага айланиши мумкин.

Жасур ТОЖИБОЕВ,

журналист

Yoshlar ittifoqi Markaziy Kengashi raisi Guliston davlat universitetida

O'zbekiston yoshlar ittifoqi Markaziy Kengashi raisi Xayrulla Sattarov Guliston davlat universitetiga tashrif buyurdi. Dastlab, Markaziy Kengash raisi universitetda yoshlar yetakchisi tomonidan amalga oshirilgan ishlar, xususan, Ma'naviyat va ma'rifat markazi binosidagi yetakchi va koordinatorlar xonasi bilan tanishdi.

X.Sattarov volontyor talabalar bilan muloqot qilib, ularning rejalari bilan qiziqdi. Shuningdek, "Drug dealer instaserialini ko'rib..." burchagi Markaziy Kengash raisida katta taassurot qoldirdi va bu ishlarni bardavom tashkil etish tavsiya etildi.

Markaziy Kengash raisi universitet rektori bilan muloqot qilib, yoshlar ittifoqi boshlang'ich tashkiloti uchun yaratilgan imkoniyatlar uchun M.Xodjiyevga minnatdorlik bildirdi.

O'zbekiston yoshlar ittifoqi Guliston davlat universiteti Boshlang'ich tashkiloti Hisobot-saylov yig'ilishi o'tkazildi

Yig'ilishda O'zbekiston yoshlar ittifoqi Markaziy Kengashi raisi Xayrulla Sattarov, Guliston davlat universiteti rektori Muxsin Xodjiyev, Sirdaryo viloyati hokimi maslahatchisi G'aybulla Yusupov, viloyat Kengashi raisi Azizbek Raxmonov, viloyat Yoshlar ishlari boshqarmasi boshlig'i Mirqodir Sa'dullayev, viloyat hokimiyati kotibiyat mudiri Umid Abdullayev, universitet prorektorlari, dekanlar, yoshlar va ota-onalar ishtirok etishdi.

Yig'ilishda amaldagi Yoshlar yetakchisi Yorqinjon Hayitboyev o'tgan davrdagi faoliyati yuzasidan hisobot berdi va yig'ilish a'zolari tomonidan faoliyat namunali deb topildi. Shuningdek, amaldagi Yoshlar yetakchisi Y.Hayitboyev Hisobot-saylov yig'ilishi ishtirokchilari tomonidan bir ovozdan yangi muddatga Yoshlar yetakchisi — universitet rektorining yoshlar masalalari bo'yicha maslahatchisi sifatida saylandi.

"Rahbar va yoshlar" uchrashuvi o'tkazildi

Guliston davlat universitetida O'zbekiston yoshlar ittifoqi universitet Boshlang'ich tashkiloti Hisobot-saylov yig'ilishi yakunida "Rahbar va yoshlar" uchrashuvi tashkil etildi. Uchrashuvda O'zbekiston yoshlar ittifoqi Markaziy Kengashi raisi Xayrulla Sattorovga universitet talabalari taklif va tashabbuslari bilan murojaat qilishdi.

Xalqaro loyihalarda koordinatorlarning ishtirok etishi, eng namunali Boshlang'ich tashkilotlarning to'liq tarkibga xorijga ta'limiy sayohatga yuborilishi, "Qalqon" jamoatchilik guruhlari o'rtasida harbiylashtirilgan sport musobaqalarining o'tkazilishi, universitetda respublika miqyosidagi "Biznes marafon" tashkil etilishi kabi tashabbuslarga Markaziy Kengash raisi o'zining yechim va takliflarini bildirdi.

Uchrashuvda yoshlarning faolligidan mamnun bo'lgan Markaziy Kengash raisi X.Sattorov universitetga O'zbekiston yoshlar ittifoqi Markaziy Kengashi tomonidan 500 ta badiiy, ilmiy ommabop kitoblar sovg'a qilinishini bildirdi.

"Sharaf yorliqlari" taqdim etildi

O'zbekiston yoshlar ittifoqi Guliston davlat universiteti Boshlang'ich tashkiloti Hisobot-saylov yig'ilishi yakunida tashkilotning faol yoshlari, xususan, koordinatorlarning ota-onalariga GulDU tajribasi sifatida joriy etilgan "Sharaf yorliqlari" Markaziy Kengash raisining imzosi bilan tantanali ravishda taqdim etildi. Bu loyihaning respublika miqyosida ommalashganidan dalolatdir.

Yig'ilishning eng kulminatsion nuqtasi ham aynan shu qism bo'ldi. Bunda ko'plar ko'ziga yosh oldi, havas qildi va eng asosiysi, ota-onalar o'z farzandlaridan faxrlanishdi. Biz barcha talabalarimizga mana shunday lahzalar nasib qilishini tilab qolamiz.

Мамлакатимизда суд ишлари юритилишини такомиллаштиришга, фуқароларнинг ва тадбиркорлик фаолияти субъектларининг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини суд орқали ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтиришга қаратилган ислоҳотлар жадал амалга оширилиб келинмоқда.

Акмал Раҳимов
Сирдарё вилояти суди раисининг ўринбосари

Бундан ташқари, Гулистон шаҳар, Сирдарё , Сайхунобод, Оқолтин, Гулистон ва Сардоба туманлар комиссиялари фаолиятлари жойига чиққан ҳолда ўрганилиб, аниқланган камчиликларни бартараф этиш ва аҳоли орасида гиёҳандлик ва наркожиноятларни олдини олиш борасидаги ишларни тизимли равишда ташкил этиш ҳамда комиссия фаолиятларини жаддалаштириш бўйича тегишли тавсиялар берилди.

Видео - https://t.me/SV_LIVE/33118

ОАВ мухбири

Ганиев Амирбек

Жумладан ҳудудий комиссия;
ИИБнинг кинология хизмати ва Эксперт криминалистика маркази;
вилоят наркология диспансери;
мактабгача ва мактаб таълими бошқармаси;
олий таълим, фан ва иновациялар бошқармаси;
ёшлар ишлари бошқармаси;
Ўзбекистон маҳалалари уюшмаси вилоят бошқармаси фаолияти ўрганиб чиқилди. |

Ўрганиш жараёнида асосий эътибор “Ўзбекистон Республикасида гиёҳвандлик ва наркожиноятларга қарши курашиш бўйича миллий стратегияни амалга ошириш юзасидан 2024-2025 йилларга мўлжалланган миллий дастур”нинг ижроси доирасида амалга оширилган ишларга қаратилди.

Видео - https://t.me/SV_LIVE/33118

ОАВ мухбири

Ганиев Амирбек

Кейинги йилларда судлар фаолиятини рақамлаштириш бўйича амалга оширилган ислоҳотлар фуқароларга ўз ҳуқуқлари ва манфаатларини ҳимоя қилиш учун судга мурожаат қилишни эркинлаштириш, одил судловга эришишни ошириш ҳамда судлар фаолиятида очиқлик ва шаффофликни таъминлаш имконини бермоқда. Натижада ариза йўллаш, ишда масофадан иштирок этиш, суд ҳужжатларини олиш ва ишларнинг кўрилиши ҳақида маълумот олиш каби суд томонидан кўрсатиладиган барча хизматлар Олий суднинг интерактив хизматлар портали орқали электрон шаклда амалга оширилиши йўлга қўйилди.

Шу билан бирга, бугунги кунда Видеоконференция режимида ўтказиладиган суд мажлисларида мобил Видеоконференция тизимидан фойдаланишнинг ҳуқуқий асосларини яратиш орқали процессуал қонунчиликни такомиллаштириш зарурати мавжуд. Масалан, Президент томонидан 11.03.2025 йилдаги «Аҳолига суд муҳокамаларида масофадан иштирок этиш учун янада қулай шароитлар яратилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-1047-сон Қонун имзоланди.

Ҳужжат билан аҳолининг фуқаролик, иқтисодий ва маъмурий ишлар бўйича суд муҳокамаларида масофадан иштирок этишининг ҳуқуқий асослари яратилмоқда.

Жумладан, ишда иштирок этувчи шахсларнинг Видеоконференция режимидаги суд мажлисида иштирок этишини таъминлаш учун кўрсатилган шахсларнинг яшаш жойи, жойлашган ери ёки турган жойи бўйича тегишли судларнинг Видеоконференция тизимларидан ёхуд ишни кўраётган суднинг мобил Видеоконференция тизимидан фойдаланилади.

Ишда иштирок этувчи шахсларнинг Видеоконференция режимидаги суд мажлисида иштирок этишини таъминлаётган суд ушбу шахсларнинг келган-келмаганлигини текширади ва келган шахсларнинг шахсини аниқлайди. Видеоконференция режимидаги суд мажлисида мобил Видеоконференция тизимидан фойдаланган ҳолда иштирок этаётган шахсларнинг шахси ишни кўраётган суд томонидан ахборот технологияларидан фойдаланган холда аниқланади.

Тегишли ўзгартиришлар Фуқаролик процессуал кодексига, Иқтисодий процессуал кодексига ва Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодексига киритилмоқда.

Улугбек Жумаев

Жиноят ишлари бўйича Гулистон шаҳар судининг раиси

Сирдарё вилояти солиқ бошқармаси томонидан навбатдаги Пресс турда “Солиқчи – тадбиркорга кўмакчи” тамойили асосида тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш ҳамда қўшилган қиймат солиғи (ҚҚС)ни қоплаш (қайтариш) борасида амалга оширилаётган ишлар юзасидан маълумот берилди. Оммавий ахборот воситалари вакиллари ҳамда блогерлар иштирок этган тадбирнинг дастлабки қисми бошқармада бўлиб ўтди. Унда солиқ бошқармаси бўлим бошлиғи Д.Бекмуродов фаолият юзасидан тўлиқ маълумот берди.

Тадбирда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 23-январдаги ПҚ-39-сон қарори асосида Тадбиркорлик субйектларининг барқарорлик рейтинги жорий этилганлиги, бошқарма хизмат кўрсатаётган тадбиркорлик субйектларидан 41 таси “ААА”, 32 таси “АА”, 47 та “А” , 163 та “BBB”, 355 та “BB”, 544 та “B”, 423 та “ССС”, 1 697 та “СС”, 945 та “С” ҳамда 1 622 та “Д” тоифадаги корхоналарни ташкил этаётганлиги айтилди.
Бундан ташқари 2024 йилда “ААА” тоифадаги жами 27 та корхонанинг қарийб 14 млрд. сўмга яқин қўшилган қиймат солиғи суммаси ўрнини қоплаш (қайтариш) бир кун муддатда текширувларсиз амалга оширилганлиги маълум қилинди.

Хусусан, Узбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020-йил 14-августдаги 489-сонли Қарори талабларига асосан Гулистон шаҳрида ишлаб чиқариш фаолиятини юритаётган "ChELEBI TEXTILE" МЧЖ шаклидаги хорижий корхонасининг 2025-йил 3-мартдаги аризасига асосан 1 млрд. 27 млн. сўм ҚҚСнинг салбий фарқ суммаси 24 соат ичида, текширувларсиз банк ҳисоб рақамига қайтариб берилди.
Тадбирнинг иккинчи қисми бевосита юқорида номи қайд этилган корхона фаолият манзилида давом эттирилди. Корхона бош ҳисобчиси У.Ўсаровнинг маълум қилишича корхона 2024-йилда ҳар ойда узлуксиз ҚҚСнинг салбий фарқ суммасини қайтариб олган. Ҳозирда корхонада 870 нафарга яқин ишчилар меҳнат қилмоқда. Юқори рейтинг кўрсаткичига эришишдаги асосий омилларни санаб ўтар экан, бевосита солиқ тўловлари ва ҳисоботларини ўз вақтида ва тўлиқ акс эттирилиши алоҳида муҳим ҳисобланишини айтиб ўтди.

Пресс тур давомида журналистлар ва блогерлар ишлаб чиқариш жараёнлари билан яқиндан танишиб, ишчиларни суҳбатга тортди. Қизғин савол-жавобларга бой ўтган тадбир кун охирига бориб якунига етди.

Натижада 200 мингга яқин янги тадбиркорлар бозорларимизга кириб келди. Чет эл инвестицияси иштирокида фаолият кўрсатаётган корхона ва ташкилотлар сони 14 871 тани ташкил этди.

Шундан, 3 965 таси қўшма корхоналар ва 10 906 таси хорижий корхоналарни ташкил этди. Иккинчидан, давлат хизматларига рақамли технологияларни жорий қилиш эвазига электрон давлат хизматлари сони 15 карра ортиб, 721 тага етди.

Улардан фойдаланувчилар сони 2017 йилдаги 1,7 млн. нафардан 2024 йил якунлари бўйича 11 млн. нафарга ёки 6,4 баробарга ошди. Учинчидан, солиқ соҳасида олиб борилаётган ўзгаришлар натижасида тадбиркорлар фаолиятидаги бюрократик тўсиқлар сезиларли равишда камайди.

Нодирбек Расулов, иқтисодиёт фанлари доктори.

Мамлакатимизда инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тизимини «Инсон шаъни ва қадр-қиммати учун» принципи асосида янги босқичга кўтаришга, суд органлари ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар фаолиятида шахснинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтиришга, шунингдек аҳолининг ҳуқуқни муҳофаза қилиш тизимига бўлган ишончини мустаҳкамлашга қаратилган кенг кўламли ишлар олиб борилмоқда.

Кенг кўламли ислоҳотлар натижасида суд-тергов амалиётида инсоннинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш кафолатларини таъминлашга қаратилган самарали механизмлар ишлаб чиқилди.

Хусусан, жиноят содир этганликда айбланаётган шахснинг эркинлик ва шахсий дахлсизликка оид конституциявий ҳуқуқларини суд томонидан ишончли таъминлаш мақсадида жиноят ишлари бўйича туман, шаҳар судларида тергов судьяси лавозими жорий этилди.

Тергов судьялари томонидан жиноят ишлари бўйича судга қадар иш юритиш босқичида процессуал қарорларга санкция бериш ва маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни кўриб чиқиш масалаларини қонунчиликда белгилаш мақсадида ушбу Қонун билан тергов судьяларининг ваколатлари жумласига киритилган ишларни кўриб чиқиш асослари ҳамда тартибини назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчалар киритилмоқда.

Ушбу Қонун тергов фаолиятида шахснинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини янада кучайтиришга хизмат қилади.

Ўзбекистон Республикасининг 1992 йил 9 декабрда қабул қилинган «Прокуратура тўғрисида»ги 746-ХII-сонли Қонуни 28-моддаси биринчи қисмининг ўн иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«қонунда назарда тутилган ҳолларда, тергов ҳаракатларини олиб боришга санкция беради, қамоққа олиш ёки уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чорасини қўллаш тўғрисида, айбланувчини лавозимидан четлаштириш ҳақида, шахсни тиббий муассасага жойлаштириш тўғрисида, мурдани эксгумация қилиш ҳақида, почта-телеграф жўнатмаларини хатлаш тўғрисида, тинтув ўтказиш ҳақида, жиноят ишлари бўйича судга қадар иш юритув даврида телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш тўғрисида, мол-мулкни хатлаш ҳақида судга илтимоснома киритади ёки илтимосномага розилик беради; жиноят ишини қўзғатишни рад қилиш ҳақида ёки жиноят ишини амнистия актига асосан тугатиш тўғрисида судга илтимоснома киритади».

Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 22 сентябрда қабул қилинган 2013-XII-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексига қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 29-модданинг биринчи қисми «почта-телеграф жўнатмаларини хатлаш тўғрисидаги» деган сўзлардан кейин «тинтув ўтказиш ҳақидаги, телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш тўғрисидаги, мол-мулкни хатлаш ҳақидаги» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

2) қуйидаги мазмундаги 31¹-модда билан тўлдирилсин:

«31¹-модда. Тергов судьясининг ваколатлари

Тергов судьяси якка ўзи иш тутиб, ушбу Кодексда назарда тутилган тартибда судга қадар иш юритиш босқичида шахснинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига риоя этилиши устидан суд назоратини амалга оширади.

Тергов судьясининг ваколатлари жумласига: қамоққа олиш ёки уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чорасини қўллаш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш; қамоқда сақлаш ёки уй қамоғи муддатини узайтириш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш; ушлаб туриш муддатини қирқ саккиз соатгача узайтириш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш; паспортнинг (ҳаракатланиш ҳужжатининг) амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш; айбланувчини лавозимидан четлаштириш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш; шахсни тиббий муассасага жойлаштириш ҳақидаги илтимосномани кўриб чиқиш; айбланувчининг тиббий муассасада бўлиши муддатини узайтириш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш; мурдани эксгумация қилиш ҳақидаги илтимосномани кўриб чиқиш; почта-телеграф жўнатмаларини хатлаш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш; прокурорнинг гувоҳ ва жабрланувчининг (фуқаровий даъвогарнинг) кўрсатувларини олдиндан мустаҳкамлаш тўғрисидаги илтимосномаларини кўриб чиқиш; тинтув ўтказиш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш; телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш тўғрисидаги илтимосномаларни кўриб чиқиш; мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш киради.

Ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган ваколатлар тергов судьяси томонидан ушбу Кодекснинг 416 ва 417-моддалари тартибида қўшимча процессуал ҳаракатларни бажариш чоғида ҳам амалга оширилади»;

3) 36-модданинг биринчи қисми «мурдани эксгумация қилиш тўғрисида, почта-телеграф жўнатмаларини хатлаш ҳақида илтимосномалар беришга, шунингдек мазкур чораларни ушбу Кодексда белгиланган тартибда бекор қилишга» деган сўзлардан кейин «тинтув ўтказиш тўғрисида, телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш ҳақида, мол-мулкни хатлаш тўғрисида илтимосномалар беришга» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

4) 38¹-модданинг биринчи қисми «мурдани эксгумация қилиш тўғрисида, почта-телеграф жўнатмаларини хатлаш ҳақида илтимосномалар беришга, шунингдек мазкур чораларни ушбу Кодексда белгиланган тартибда бекор қилишга» деган сўзлардан кейин «тинтув ўтказиш тўғрисида, телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш ҳақида, мол-мулкни хатлаш тўғрисида илтимосномалар беришга» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

5) 121²-модданинг тўртинчи қисмидаги «ёки ҳудудий ҳарбий судга» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

6) 121³-модда:

қуйидаги мазмундаги биринчи қисм билан тўлдирилсин:

«Кўрсатувларни олдиндан мустаҳкамлаб қўйиш тўғрисидаги илтимоснома суриштирув, дастлабки тергов юритилаётган жойдаги жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг тергов судьяси томонидан, мазкур суднинг судьяси бўлмаган ёхуд кўрсатувларни олдиндан мустаҳкамлаб қўйиш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқишда унинг иштирокини истисно этувчи ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда эса Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят, Тошкент шаҳар суди раисининг кўрсатмасига биноан бошқа тегишли суднинг тергов судьяси томонидан якка тартибда кўриб чиқилади»;

биринчи — еттинчи қисмлари тегишинча иккинчи — саккизинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

бешинчи қисмининг учинчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Апелляция инстанцияси судининг судьяси ушбу материалларни шикоят ёки протест билан бирга келиб тушган пайтдан эътиборан қирқ саккиз соатдан кечиктирмай якка тартибда кўриб чиқиши керак»;

7) 148¹-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Мурдани эксгумация қилиш тўғрисидаги илтимоснома суриштирув ёки дастлабки тергов юритилаётган жойдаги жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг тергов судьяси томонидан, мазкур суднинг судьяси бўлмаган ёхуд мурдани эксгумация қилиш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқишда унинг иштирокини истисно этувчи ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда эса Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят, Тошкент шаҳар суди раисининг кўрсатмасига биноан бошқа тегишли суднинг тергов судьяси томонидан якка тартибда кўриб чиқилади»;

8) 148²-модда тўртинчи қисмининг учинчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Апелляция инстанцияси судининг судьяси ушбу материалларни шикоят ёки протест билан бирга келиб тушган пайтдан эътиборан етмиш икки соатдан кечиктирмай якка тартибда кўриб чиқиши керак»;

9) қуйидаги мазмундаги 158¹, 158² ва 158³-моддалар билан тўлдирилсин:

«158¹-модда. Тинтув ўтказиш тўғрисида илтимоснома қўзғатиш

Тинтув ўтказиш учун асослар мавжуд бўлган тақдирда прокурор, терговчи ёки суриштирувчи тинтув ўтказиш тўғрисида илтимоснома қўзғатиш ҳақида уни ўтказиш учун асосларни баён этган ҳолда қарор чиқаради.

Тинтув ўтказиш тўғрисида илтимоснома қўзғатиш ҳақидаги қарорга илтимосномани асословчи зарур материаллар илова қилинади.

Терговчининг ёки суриштирувчининг тинтув ўтказиш тўғрисида илтимоснома қўзғатиш ҳақидаги қарори ва зарур материаллар прокурорга юборилади.

Прокурор тинтув ўтказиш тўғрисидаги илтимосноманинг асослилигини текшириб, унга рози бўлган тақдирда, тинтув ўтказиш тўғрисида илтимоснома қўзғатиш ҳақидаги қарорни ва зарур материалларни судга юборади.

Кечиктириб бўлмайдиган ҳолларда тинтув терговчининг ёки суриштирувчининг қарорига асосан суднинг розилигисиз ўтказилиши мумкин, бироқ кейинчалик суд ва прокурор ўтказилган тинтув ҳақида йигирма тўрт соат ичида хабардор қилинади. Хабарномада кечиктириб бўлмайдиган ҳолатлар аниқ кўрсатилиши керак. Тинтув ўтказиш ҳақидаги қарорнинг қонунийлигини текшириш учун мазкур хабарномага терговчининг ёки суриштирувчининг тинтув ўтказиш ҳақидаги қарорининг, тинтув баённомасининг ва зарур материалларнинг кўчирма нусхалари илова қилинади. Мазкур хабарномани ва унга илова қилинган материалларни олгач, судья ўтказилган тинтувнинг қонунийлигини қирқ саккиз соат ичида ушбу Кодекснинг 158² ва 158³-моддалари тартибида текширади ҳамда унинг қонунийлиги ёки қонунга хилофлиги тўғрисида ажрим чиқаради. Агар судья ўтказилган тинтувни қонунга хилоф деб топса, тинтув ўтказиш чоғида олинган барча далиллар ушбу Кодекснинг 95¹-моддасига мувофиқ номақбул деб топилади.

158²-модда. Тинтув ўтказиш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш

Тинтув ўтказиш тўғрисидаги илтимоснома суриштирув ёки дастлабки тергов юритилаётган жойдаги жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг тергов судьяси томонидан, мазкур суднинг судьяси бўлмаган ёхуд тинтув ўтказиш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқишда унинг иштирокини истисно этувчи ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда эса Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят, Тошкент шаҳар суди раисининг кўрсатмасига биноан бошқа тегишли суднинг тергов судьяси томонидан якка тартибда кўриб чиқилади.

Тинтув ўтказиш тўғрисидаги илтимоснома материаллар келиб тушган пайтдан эътиборан саккиз соатдан кечиктирмай ёпиқ суд мажлисида кўриб чиқилади.

Суд мажлисида прокурор, зарур бўлган тақдирда терговчи, суриштирувчи иштирок этади.

Тинтув ўтказиш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш прокурорнинг маърузаси билан бошланади, у мазкур тергов ҳаракатини ўтказиш заруратини асослаб беради, кейин тақдим этилган материаллар текширилади. Шундан кейин судья ажрим чиқариш учун алоҳида хонага киради.

158³-модда. Суд ажрими

Судья тинтув ўтказиш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиб, тинтув ўтказиш тўғрисида ёки тинтув ўтказишни рад этиш ҳақида ажрим чиқаради. Судьянинг тинтув ўтказишни рад этиш тўғрисидаги ажрими асослантирилган бўлиши керак.

Судьянинг тинтув ўтказиш тўғрисидаги ажрими ўқиб эшиттирилган пайтдан эътиборан кучга киради. Суд тинтув ўтказишни прокурорга, суриштирувчига ёки терговчига топширади.

Судьянинг тинтув ўтказиш тўғрисидаги ёки тинтув ўтказишни рад этиш ҳақидаги ажрими устидан ўзига нисбатан тинтув ўтказилган шахс ажрим ижро этилган кундан эътиборан йигирма тўрт соат ичида апелляция тартибида шикоят бериши, прокурор ажрим чиқарилган кундан эътиборан шу муддат ичида апелляция тартибида протест билдириши мумкин. Апелляция шикояти (протести) ажримни чиқарган суд орқали берилади, мазкур суд йигирма тўрт соат ичида уларни материаллар билан бирга апелляция инстанцияси судига юбориши шарт. Апелляция инстанцияси судининг судьяси мазкур материалларни шикоят (протест) билан бирга келиб тушган пайтдан эътиборан йигирма тўрт соатдан кечиктирмай якка тартибда кўриб чиқиши керак.

Апелляция шикояти (протести) берилиши суднинг тинтув ўтказиш тўғрисидаги ажрими ижросини тўхтатиб турмайди.

Апелляция инстанцияси судининг судьяси апелляция шикоятини (протестини) кўриб чиқиб, ўз ажрими билан:

судьянинг ажримини ўзгаришсиз, шикоятни (протестни) эса қаноатлантирмай қолдиришга;

судьянинг ажримини бекор қилишга ва тинтув ўтказишга розилик беришга ёки тинтув ўтказишни рад этишга ҳақли.

Тинтув ўтказиш рад этилган тақдирда, мазкур масала бўйича такроран судга мурожаат қилишга тинтув ўтказишни тақозо этадиган янги ҳолатлар юзага келганда йўл қўйилади»;

10) 159-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«159-модда. Олиб қўйишни ўтказиш тўғрисидаги қарор ёки ажрим

Олиб қўйиш суриштирувчининг ёки терговчининг қарори ёхуд суднинг ажримига кўра ўтказилади, бунда улар олиб қўйишни ўтказишни суриштирув органига ёки терговчига топширишга ҳақли.

Олиб қўйишни ўтказиш тўғрисидаги қарорда ёки ажримда бу ҳаракат қаерда ва кимникида бажарилиши зарурлиги, қайси нарсалар ёки ҳужжатлар ёхуд электрон маълумотлар олиб қўйилиши лозимлиги кўрсатилган бўлиши керак»;

11) 161-модданинг:

биринчи қисми чиқариб ташлансин;

иккинчи — тўққизинчи қисмлари тегишинча биринчи — саккизинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

12) 162-модданинг учинчи қисмидаги «157 — 161-моддаларида» деган сўзлар «157, 158, 159, 160 ва 161-моддаларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

13) 166¹-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Почта-телеграф жўнатмаларини хатлаш тўғрисидаги илтимоснома суриштирув ёки дастлабки тергов юритилаётган жойдаги жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг тергов судьяси томонидан, мазкур суднинг судьяси бўлмаган ёхуд почта-телеграф жўнатмаларини хатлаш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқишда унинг иштирокини истисно этувчи ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда эса Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят, Тошкент шаҳар суди раисининг кўрсатмасига биноан бошқа тегишли суднинг тергов судьяси томонидан якка тартибда кўриб чиқилади»;

14) 166²-модда бешинчи қисмининг тўртинчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Апелляция инстанцияси судининг судьяси ушбу материалларни шикоят ёки протест билан бирга келиб тушган пайтдан эътиборан етмиш икки соатдан кечиктирмай якка тартибда кўриб чиқиши керак»;

15) 169-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«169-модда. Телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш тўғрисидаги илтимосномани қўзғатиш

Агар иш бўйича тўпланган далиллар иш учун аҳамиятга молик маълумотлар олиниши мумкинлигига етарли даражада асос бўла олса, суриштирувчи, терговчи телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш тўғрисида илтимоснома қўзғатиш ҳақида қарор чиқариб, унда ушбу ҳаракатларни ўтказиш асосларини баён этади.

Телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш тўғрисида илтимоснома қўзғатиш ҳақидаги қарорга илтимосномани асословчи зарур материаллар илова қилинади.

Терговчининг ёки суриштирувчининг телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш тўғрисида илтимоснома қўзғатиш ҳақидаги қарори ва зарур материаллар прокурорга юборилади.

Прокурор телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш тўғрисидаги илтимосноманинг асослилигини текшириб, унга рози бўлган тақдирда, телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш тўғрисида илтимоснома қўзғатиш ҳақидаги қарорни ва зарур материалларни судга юборади.

Кечиктириб бўлмайдиган ҳолларда, телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш терговчининг ёки суриштирувчининг қарори асосида суднинг розилигисиз амалга оширилиши мумкин. Бунда терговчи ёки суриштирувчи телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш тўғрисидаги қарорни суднинг розилигисиз махсус ваколатли давлат органига юборишга ҳақли бўлиб, кейинчалик суд ҳамда прокурор телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш амалга оширилганлиги ҳақида йигирма тўрт соат ичида хабардор қилинади. Хабарномада кечиктириб бўлмайдиган ҳолатлар аниқ кўрсатилиши керак. Телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш ҳақидаги қарорнинг қонунийлигини текшириш учун мазкур хабарномага терговчининг ёки суриштирувчининг телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга ошириш ҳақидаги қарорининг, ушбу тергов ҳаракати баённомасининг ва зарур материалларнинг кўчирма нусхалари илова қилинади.

Мазкур хабарномани ва унга илова қилинган материалларни олгач, судья амалга оширилган телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришнинг, улар орқали узатиладиган ахборотни олишнинг қонунийлигини ушбу Кодекснинг 169¹ ва 169²-моддалари тартибида қирқ саккиз соат ичида текширади ҳамда унинг қонунийлиги ёки қонунга хилофлиги тўғрисида ажрим чиқаради. Агар судья телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни қонунга хилоф равишда амалга оширилган деб топса, уларни амалга ошириш давомида олинган барча далиллар ушбу Кодекснинг 95¹-моддасига мувофиқ номақбул деб топилади»;

16) қуйидаги мазмундаги 169¹ ва 169²-моддалар билан тўлдирилсин:

«169¹-модда. Телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга ошириш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш

Телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга ошириш тўғрисидаги илтимоснома суриштирув ёки дастлабки тергов юритилаётган жойдаги жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг тергов судьяси томонидан, мазкур суднинг судьяси бўлмаган ёхуд телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга ошириш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқишда унинг иштирокини истисно этувчи ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда эса Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят, Тошкент шаҳар суди раисининг кўрсатмасига биноан бошқа тегишли суднинг тергов судьяси томонидан якка тартибда кўриб чиқилади.

Телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга ошириш тўғрисидаги илтимоснома материаллар келиб тушган пайтдан эътиборан саккиз соатдан кечиктирмай ёпиқ суд мажлисида кўриб чиқилади.

Суд мажлисида прокурор, терговчи, суриштирувчи иштирок этади.

Телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга ошириш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш прокурорнинг маърузаси билан бошланади, у мазкур тергов ҳаракатини ўтказиш заруратини асослаб беради, кейин тақдим этилган материаллар текширилади. Шундан кейин судья ажрим чиқариш учун алоҳида хонага киради.

169²-модда. Суд ажрими

Судья телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга ошириш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиб, телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга ошириш тўғрисида ёки уларни ўтказишни рад этиш ҳақида ажрим чиқаради.

Судьянинг телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга оширишни рад этиш ҳақидаги ажрими асослантирилган бўлиши керак.

Судьянинг телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга ошириш тўғрисидаги ажрими ўқиб эшиттирилган пайтдан эътиборан кучга киради. Суд телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни прокурорга, суриштирувчига ёки терговчига топширади.

Судьянинг ажрими устидан ушбу тергов ҳаракатлари ўзига нисбатан амалга оширилган шахс ажрим ижро этилган кундан эътиборан йигирма тўрт соат ичида апелляция тартибида шикоят бериши, прокурор ажрим чиқарилган кундан эътиборан шу муддат ичида апелляция тартибида протест билдириши мумкин. Апелляция шикояти (протести) ажримни чиқарган суд орқали берилади, мазкур суд йигирма тўрт соат ичида уларни материаллар билан бирга апелляция инстанцияси судига юбориши шарт. Апелляция инстанцияси судининг судьяси ушбу материалларни шикоят (протест) билан бирга келиб тушган пайтдан эътиборан қирқ саккиз соатдан кечиктирмай якка тартибда кўриб чиқиши керак.

Апелляция шикояти (протести) берилиши телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга ошириш тўғрисидаги суд ажримининг ижросини тўхтатиб турмайди.

Апелляция инстанцияси судининг судьяси апелляция шикоятини (протестини) кўриб чиқиб, ўз ажрими билан:

судьянинг ажримини ўзгаришсиз, шикоятни (протестни) эса қаноатлантирмай қолдиришга;

судьянинг ажримини бекор қилишга ҳамда телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга оширишга розилик беришга ёки уларни амалга оширишни рад этишга ҳақли.

Телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга ошириш рад этилган тақдирда, мазкур масала бўйича такроран судга мурожаат қилишга телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга ошириш тақозо этадиган янги ҳолатлар юзага келганда йўл қўйилади»;

17) 170-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Гумон қилинувчи, айбланувчи, судланувчининг телефонлари ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларини эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш суднинг ажримига биноан амалга оширилади.

Жабрланувчига, гувоҳга, худди шунингдек уларнинг қариндошлари ва яқинларига нисбатан куч ишлатиш, товламачилик ёки бошқа қонунга хилоф ҳаракатлар содир этиш хавфи мавжуд бўлган тақдирда, ушбу шахсларнинг аризалари бўйича ёхуд уларнинг ёзма розилиги ҳамда суднинг розилиги билан уларнинг телефонлари ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш амалга оширилиши мумкин.

Кечиктириб бўлмайдиган ҳолларда, телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш ҳақида чиқарилган қарор бир сутка давомида қонуний кучга эга бўлади.

Телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш тўғрисидаги қарор ёки ажрим унда эшитиб туриладиган ахборотнинг хусусияти ҳамда ҳажми, шунингдек сўзлашувларни эшитиб туришни, узатиладиган ахборотни олишни ва натижаларини қайд этиш шакли белгиланиб, махсус ваколатли давлат органига ижро этиш учун юборилади. Телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш олти ойдан ортиқ давом этиши мумкин эмас.

Телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш чоғида олинган ахборот қайд этилиши (ёзилиши) керак. Қайд этилган ахборот (ёки ёзув) тергов ҳаракати баённомасига қўшиб қўйилиши лозим»;

18) 241-модда иккинчи қисмининг учинчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Апелляция инстанцияси судининг судьяси ушбу материалларни шикоят ёки протест билан бирга келиб тушган пайтдан эътиборан етмиш икки соатдан кечиктирмай якка тартибда кўриб чиқиши керак»;

19) 243-модданинг бешинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Қамоққа олиш ёки уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чорасини қўллаш тўғрисидаги илтимоснома жиноят содир этилган ёки суриштирув, дастлабки тергов юритилаётган жойдаги жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг тергов судьяси томонидан, мазкур суднинг судьяси бўлмаганда эса ёхуд қамоққа олиш ёки уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чорасини қўллаш тўғрисидаги материални кўриб чиқишда унинг иштирокини истисно этувчи ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда, Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят, Тошкент шаҳар суди раисининг кўрсатмасига биноан бошқа тегишли суднинг тергов судьяси томонидан якка тартибда кўриб чиқилади»;

20) 247-модданинг учинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Қамоқда сақлаб туриш ёки уй қамоғи муддатини узайтириш тўғрисидаги илтимоснома жиноят содир этилган ёки суриштирув, дастлабки тергов юритилаётган жойдаги жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг тергов судьяси томонидан, мазкур суднинг судьяси бўлмаган ёхуд қамоқда сақлаб туриш ёки уй қамоғи муддатини узайтириш тўғрисидаги материални кўриб чиқишда унинг иштирокини истисно этувчи ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда, Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят, Тошкент шаҳар суди раисининг кўрсатмасига биноан бошқа тегишли суднинг тергов судьяси томонидан якка тартибда кўриб чиқилади»;

21) 254³-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Паспортнинг (ҳаракатланиш ҳужжатининг) амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги илтимоснома суриштирув ёки дастлабки тергов юритилаётган жойдаги жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг тергов судьяси томонидан, мазкур суднинг судьяси бўлмаган ёхуд паспортнинг (ҳаракатланиш ҳужжатининг) амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги материални кўриб чиқишда унинг иштирокини истисно этувчи ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда эса Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят, Тошкент шаҳар суди раисининг кўрсатмасига биноан бошқа тегишли суднинг тергов судьяси томонидан якка тартибда кўриб чиқилади»;

22) 254⁴-модданинг еттинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Апелляция инстанцияси судининг судьяси ушбу материалларни шикоят ёки протест билан бирга келиб тушган пайтдан эътиборан қирқ саккиз соатдан кечиктирмай якка тартибда кўриб чиқиши керак»;

23) 257-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Айбланувчини лавозимидан четлаштириш тўғрисидаги илтимоснома суриштирув ёки дастлабки тергов юритилаётган жойдаги жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг тергов судьяси томонидан, мазкур суднинг судьяси бўлмаган ёхуд айбланувчини лавозимидан четлаштириш тўғрисидаги материални кўриб чиқишда унинг иштирокини истисно этувчи ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда, Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят, Тошкент шаҳар суди раисининг кўрсатмасига биноан бошқа тегишли суднинг тергов судьяси томонидан якка тартибда кўриб чиқилади»;

24) 258-модда бешинчи қисмининг тўртинчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Апелляция инстанцияси судининг судьяси ушбу материалларни шикоят ёки протест билан бирга келиб тушган пайтдан эътиборан етмиш икки соатдан кечиктирмай якка тартибда кўриб чиқиши керак»;

25) 267-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Шахсни тиббий муассасага жойлаштириш тўғрисидаги илтимоснома суриштирув ёки дастлабки тергов юритилаётган жойдаги жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг тергов судьяси томонидан, мазкур суднинг судьяси бўлмаган ёхуд тиббий муассасага жойлаштириш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқишда унинг иштирокини истисно этувчи ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда, Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят, Тошкент шаҳар суди раисининг кўрсатмасига биноан бошқа тегишли суднинг тергов судьяси томонидан якка тартибда кўриб чиқилади»;

26) 268-модда бешинчи қисмининг тўртинчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Апелляция инстанцияси судининг судьяси ушбу материалларни шикоят ёки протест билан бирга келиб тушган пайтдан эътиборан етмиш икки соатдан кечиктирмай якка тартибда кўриб чиқиши керак»;

27) 290-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«290-модда. Мол-мулкни хатлаш асослари ва тартиби

Ҳукмнинг фуқаровий даъвога ва бошқа мулкий ундиришларга доир қисмининг ижросини таъминлаш учун суриштирувчи, терговчи ёки суд гумон қилинувчи, айбланувчи, судланувчи ва фуқаровий жавобгарнинг мол-мулкини хатлаши шарт. Ашёвий далил деб эътироф этилган мол-мулкни ўзлаштиришнинг, харж қилиб юборишнинг, яширишнинг, йўқ қилиб ташлашнинг ёки шикастлантиришнинг олдини олиш мақсадида ушбу мол-мулк ҳам хатланади. Шу мақсадда терговчи ёки суриштирувчи гумон қилинувчи, айбланувчи ва фуқаровий жавобгарнинг мол-мулкини хатлаш ҳақида илтимоснома қўзғатиш тўғрисида қарор чиқариб, унда мазкур процессуал ҳаракатни ўтказиш асосларини баён этади.

Гумон қилинувчи, айбланувчи, судланувчи ва фуқаровий жавобгар оиласининг нормал турмушини таъминлаш учун зарур бўлган уй-жой, квартира, уй анжомлари ва жиҳозлари, кийим ва бошқа буюмлар хатланмайди.

Турар жойлар ёки яшаш учун мўлжалланмаган жойлар, мулк шаклидан қатъи назар, давлатга хоинлик қилиш, конституциявий тузумга, Ўзбекистон Республикаси Президентига тажовуз қилиш, терроризм, қўпорувчилик жиноятлари содир этиш учун фойдаланилган ёхуд бу жиноятлар қасддан одам ўлдириш, босқинчилик, талончилик ёки бошқа оғир, ўта оғир жиноятлар билан боғлиқ бўлган ҳолларда — бу жойлар хатланади.

Хатлаш мулкдорга ёки мол-мулкнинг эгасига мол-мулкни тасарруф қилиш, зарур ҳолларда эса, ундан фойдаланиш ман этилганлигини эълон қилишдан ёхуд мол-мулкни тортиб олишдан ва уни сақлаб туриш учун бошқа шахсларга топширишдан иборатдир.

Терговчининг ёки суриштирувчининг мол-мулкни хатлаш тўғрисида илтимоснома қўзғатиш ҳақидаги қарорига илтимосномани асословчи зарур материаллар илова қилинади.

Терговчининг ёки суриштирувчининг мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги илтимосномани қўзғатиш ҳақидаги қарори ва зарур материаллар прокурорга юборилади.

Прокурор мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги илтимосноманинг асослилигини текшириб, унга рози бўлган тақдирда, мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги илтимосномани қўзғатиш ҳақидаги қарорни ва зарур материалларни судга юборади.

Кечиктириб бўлмайдиган ҳолларда, мол-мулкни хатлаш суднинг розилигисиз, терговчининг ёки суриштирувчининг қарори асосида амалга оширилиши мумкин, лекин кейинчалик суд ҳамда прокурор қарор ва баённоманинг кўчирма нусхалари илова қилинган ҳолда йигирма тўрт соат ичида хабардор қилинади. Хабарномада кечиктириб бўлмайдиган ҳолатлар аниқ кўрсатилиши керак. Мазкур хабарномага терговчининг ёки суриштирувчининг мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги қарорининг, мол-мулкни хатлаш баённомасининг ва зарур материалларнинг кўчирма нусхалари уларни юритиш тўғрисидаги қарорнинг қонунийлигини текшириш учун илова қилинади.

Мазкур хабарномани ва унга илова қилинган материалларни олганидан кейин судья мол-мулкни хатлаш амалга оширилганлигининг қонунийлигини ушбу Кодекс 290¹ ва 290²-моддалари тартибида қирқ саккиз соат ичида текширади ва унинг қонунийлиги ёки қонунга хилофлиги тўғрисида ажрим чиқаради. Агар судья мол-мулкни хатлаш қонунга хилоф равишда амалга оширилган деб топса, уни амалга ошириш давомида олинган барча далиллар ушбу Кодекснинг 95¹-моддасига мувофиқ номақбул деб топилади.

Суриштирувчи ёки терговчи ҳукмнинг мулкий ундиришларга оид қисми ижросини таъминловчи чораларни ёки мулкий йўсиндаги жазо чораларини кўрмаган тақдирда, ишни юритаётган суд ажрим чиқариб, уларнинг зиммасига бундай чораларни кўриш мажбуриятини юклайди.

Фуқаровий даъвони қаноатлантирганда ёки бошқа мулкий ундиришларни қўллаётганда ҳукм қонуний кучга киргунига қадар, башарти олдин чора кўрилмаган бўлса, суд ҳукмнинг шу қисми ижросини таъминлайдиган чоралар кўриш ҳақида ажрим чиқаришга ва унинг ижросини тергов ёки суриштирув органига топширишга ҳақли.

Дипломатик ваколатхоналарнинг биноларидаги ва дипломатик вакилларга қарашли мол-мулкни хатлашда ушбу Кодекснинг 165-моддасида назарда тутилган қоидаларга риоя қилиниши керак»;

28) қуйидаги мазмундаги 290¹ ва 290²-моддаларбилан тўлдирилсин:

«290¹-модда. Мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш

Мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги илтимоснома суриштирув ёки дастлабки тергов юритилаётган жойдаги жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг тергов судьяси томонидан, мазкур суднинг судьяси бўлмаган ёхуд мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқишда унинг иштирокини истисно этувчи ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда эса Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят, Тошкент шаҳар суди раисининг кўрсатмасига биноан бошқа тегишли суднинг тергов судьяси томонидан якка тартибда кўриб чиқилади.

Мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги илтимоснома материаллар келиб тушган пайтдан эътиборан саккиз соатдан кечиктирмай ёпиқ суд мажлисида кўриб чиқилади.

Суд мажлисида прокурор, зарур ҳолларда терговчи, суриштирувчи, гумон қилинувчи, айбланувчи, шунингдек, агар ишда иштирок этаётган бўлса, ҳимоячи ва (ёки) қонуний вакил иштирок этади.

Суд мажлисининг ўтказилиш жойи, санаси ва вақти ҳақида лозим даражада хабардор қилинган шахсларнинг суд мажлисига келмаганлиги мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш учун монелик қилмайди.

Мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиш прокурорнинг маърузаси билан бошланади, у мазкур процессуал ҳаракатни ўтказиш заруратини асослаб беради, кейин тақдим этилган материаллар текширилади. Шундан кейин судья ажрим чиқариш учун алоҳида хонага киради.

290²-модда. Суд ажрими

Судья мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги илтимосномани кўриб чиқиб, мол-мулкни хатлаш тўғрисида ёки мол-мулкни хатлашни рад этиш ҳақида ажрим чиқаради.

Судьянинг мол-мулкни хатлашни рад этиш ҳақидаги ажрими асослантирилган бўлиши керак.

Хатлаш тўғрисидаги ажримда у ким томонидан, қачон ва қайси иш бўйича чиқарилгани, нима мақсадда ва кимнинг мол-мулки хатланиши лозимлиги кўрсатилади.

Судьянинг мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги ажрими ўқиб эшиттирилган пайтдан эътиборан кучга киради. Судьянинг ажрими прокурорга, суриштирувчига ёки терговчига ижро учун, гумон қилинувчига, айбланувчига, қонуний вакилга, ҳимоячига эса маълумот учун юборилади.

Мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги илтимосномани қўзғатиш ҳақидаги қарор чиқарилганидан кейин суриштирувчи ёки терговчи томонидан гаров реестрига бир кун ичида тегишли ёзув киритилади, мол-мулкни хатлаш тўғрисида суд ажрими чиқарилганидан кейин эса қонунчиликка мувофиқ ваколатли бўлган органлар томонидан уч сутка ичида шундай ёзув киритилади.

Судьянинг мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги ёки мол-мулкни хатлашни рад этиш ҳақидаги ажрими устидан мол-мулк хатланган кундан эътиборан етмиш икки соат ичида айбланувчи, қонуний вакил, ҳимоячи томонидан апелляция тартибида шикоят берилиши, ажрим чиқарилган кундан эътиборан шу муддат ичида апелляция тартибида прокурор томонидан протест билдирилиши мумкин. Апелляция шикояти (протести) ажрим чиқарган суд орқали берилади, мазкур суд йигирма тўрт соат ичида уларни материаллар билан бирга апелляция инстанцияси судига юбориши шарт. Апелляция инстанцияси судининг судьяси ушбу материалларни шикоят (протест) билан бирга келиб тушган пайтдан эътиборан етмиш икки соатдан кечиктирмай якка тартибда кўриб чиқиши керак.

Апелляция шикояти (протести) берилиши суднинг мол-мулкни хатлаш тўғрисидаги ажрими ижросини тўхтатиб турмайди.

Апелляция инстанцияси судининг судьяси апелляция шикоятини (протестини) кўриб чиқиб, ўз ажрими билан:

судьянинг ажримини ўзгаришсиз, шикоятни (протестни) эса қаноатлантирмай қолдиришга;

судьянинг ажримини бекор қилишга ва мол-мулкни хатлашга розилик беришга ёки мол-мулкни хатлашни рад этишга ҳақли.

Мол-мулкни хатлаш рад этилган тақдирда, мазкур масала бўйича такроран судга мурожаат қилишга мол-мулкни хатлашни тақозо этадиган янги ҳолатлар юзага келганда йўл қўйилади»;

29) 382-модда учинчи қисми:

қуйидаги мазмундаги ўнинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«тинтув ўтказиш ҳақида, телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туриш, улар орқали узатиладиган ахборотни олиш ҳақида, мол-мулкни хатлаш тўғрисида судга илтимоснома киритади ёки илтимосномага розилик беради»;

ўнинчи — ўн тўққизинчи хатбошилари тегишинча ўн биринчи — йигирманчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

ўн бешинчи хатбошисидаги «тинтув ўтказишга, телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришга ҳамда улар орқали узатиладиган ахборотни олишга» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

30) 389-модда:

қуйидаги мазмундаги учинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ушбу Кодекснинг 31¹-моддасида назарда тутилган процессуал мажбурлов чораларини судга қадар иш юритиш босқичида қўллаш, шунингдек процессуал ҳаракатларни амалга ошириш масалалари тергов судьялари судловига тегишлидир»;

учинчи — олтинчи қисмлари тегишинча тўртинчи — еттинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

31) 423-модданинг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баёнэтилсин:

«Суд эҳтиёт чораларини қўллаш (ўзгартириш, бекор қилиш) тўғрисидаги, паспортнинг (ҳаракатланиш ҳужжатининг) амал қилишини тўхтатиб туриш ҳақидаги, айбланувчини, судланувчини лавозимидан четлаштириш тўғрисидаги, шахсни тиббий муассасага жойлаштириш ҳақидаги, айбланувчининг, судланувчининг тиббий муассасада бўлиши муддатини узайтириш тўғрисидаги, мурдани эксгумация қилиш ҳақидаги, почта-телеграф жўнатмаларини хатлаш тўғрисидаги, тинтув ўтказиш ҳақидаги, телефонлар ва бошқа телекоммуникация қурилмалари орқали олиб бориладиган сўзлашувларни эшитиб туришни, улар орқали узатиладиган ахборотни олишни амалга ошириш тўғрисидаги, мол-мулкни хатлаш ҳақидаги, рад қилишлар тўғрисидаги ажримларни, бошқа органларга ижро этиш учун юбориладиган ўзга ажримларни, шунингдек хусусий ажримларни алоҳида хонада (маслаҳатхонада) чиқаради. Бу ажримлар алоҳида ҳужжатлар тарзида расмийлаштирилади ва суд томонидан имзоланади».

Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 22 сентябрда қабул қилинган 2015-ХII-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига қуйидаги қўшимча ва ўзгартиришлар киритилсин:

1) 245-модда қуйидаги мазмундаги тўртинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ушбу моддада назарда тутилган маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишлар жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг тергов судьяси томонидан кўриб чиқилади»;

2) 317-модда биринчи қисмининг 1-бандидаги «жиноят ишлари бўйича суд судьясининг» деган сўзлар «жиноят ишлари бўйича суд тергов судьясининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

3) 319-модданинг учинчи қисмидаги «жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг судьяси томонидан» деган сўзлар «жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг тергов судьяси томонидан» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

Бахтиёр ОЧИЛОВ,

Жиноят ишлари бўйича

Боёвут туман суди девонхона мудири