Коррупцияга қарши кураш: рақамлар ва фактлар
2026 йилнинг январь-апрель ойларида Кадастр агентлиги ҳамда Давлат кадастрлари палатаси Сирдарё вилояти бошқармаларида коррупцияга қарши кураш бўйича кенг қамровли чора-тадбирлар амалга оширилди. Ушбу даврда олиб борилган ишлар нафақат ходимлар ўртасида, балки кенг жамоатчилик ўртасида ҳам коррупцияга нисбатан муросасиз муносабатни шакллантиришга хизмат қилди.
Мамлакатимизда коррупцияга қарши кураш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бирига айланган бугунги кунда ҳар бир идора, ҳар бир ходим бу борадаги масъулиятни чуқур ҳис этиши зарур. Сирдарё вилояти кадастр бошқармалари ҳам ушбу масъулиятни тўлиқ англаб, йил бошидан буён тизимли ва изчил иш олиб бормоқда.
Ҳисобот даври якунларига кўра, жами 86 марта коррупцияга қарши йўналтирилган тарғибот-ташвиқот ишлари амалга оширилди. Бу рақамнинг ўзи тарғибот ишларининг қанчалик жадал ва узлуксиз олиб борилганидан далолат беради. Ушбу тадбирларнинг 45 таси веб-сайт ва электрон ахборот воситаларида, 1 таси радио эфирида, 1 таси эса матбуот саҳифаларида ўз аксини топди. Қолган 41 тадбирда эса оғзаки ҳуқуқий тарғибот усулидан фойдаланилди — 26 марта давра суҳбатлари, 12 марта маърузалар ва 3 марта уйма-уй юриб ўтказилган тарғиботлар ташкил этилди.
Манзилли тарғибот-ташвиқот ишлари нафақат идора ичида, балки жамоатчилик ҳаётининг турли соҳаларини қамраб олди. Тадбирларнинг 2 таси маҳаллаларда, 36 таси меҳнат жамоаларида, 3 таси эса бошқа жойларда ўтказилди. Жами 486 нафар тинглувчи бу тадбирларда иштирок этиб, коррупциянинг моҳияти, оқибатлари ва унга қарши курашиш йўллари ҳақида батафсил маълумот олди. Бундан ташқари, 16 нафар ходим билан якка тартибда профилактика ишлари ҳам олиб борилди.
Тарғибот ишларини янада самарали ташкил этиш мақсадида муҳим амалий қарор қабул қилинди — вилоятнинг барча шаҳар-туман бўлим ва филиалларида ҳар ҳафта душанба куни ўтказиладиган режавий йиғилишларнинг ажралмас қисмига коррупцияга қарши тушунтириш ва профилактика тадбирлари киритилди. Бу ёндашув ходимларда тўғри касбий муносабатни мустаҳкамлашда муҳим омил бўлиб хизмат қилмоқда.
2026 йил 20 февраль куни эса Сирдарё ёшлари радиосининг «ФМ-Мулоқот» эшиттиришида бошқарманинг коррупцияга қарши кураш бўлими бош мутахассислари иштирокида кенг жамоатчилик учун мўлжалланган жонли суҳбат ташкил этилди. Унда коррупцияга қарши ички назорат тушунчаси ва унинг моҳияти, комплайнс-назоратнинг шакл ва турлари, соҳада бу борада амалга оширилаётган ишлар ҳақида батафсил маълумотлар берилди. Радио эшиттириши орқали тарғибот ишларини кенг омма орасида тарқатиш — бу анъанани келажакда ҳам давом эттириш режалаштирилмоқда.
Амалий чоралар сифатида эса барча бўлим ва филиалларда "Порахўрлик ва коррупциянинг салбий оқибатларини" ўзида акс эттирган эслатма буклетлар тайёрланиб, ҳар бир ходимнинг иш столига қўйилди. Ушбу оддий, аммо таъсирчан усул ходимларнинг кундалик иш фаолиятида тўғри қарорлар қабул қилишида қўшимча маънавий таянч бўлиб хизмат қилмоқда.
Қонунчилик асосини мустаҳкамлаш борасида ҳам жиддий ишлар амалга оширилди. Ходимларга Ўзбекистон Республикаси Президентининг "Коррупцияга қарши курашиш тизимини янада такомиллаштириш бўйича белгиланган устувор вазифалар ижросини самарали ташкил этишга доир чора-тадбирлар тўғрисида"ги ПФ-71-сон Фармони (21.04.2025-yil) ҳамда "Давлат органлари ва ташкилотларининг коррупцияга қарши ички назорат бўлинмалари мустақиллигини таъминлаш ҳамда фаолият самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида"ги ПҚ-147-сон Қарори (21.04.2025-yil) нинг мазмун-моҳияти батафсил тушунтирилди. Бундан ташқари, Кадастр агентлиги директорининг 392-19-сон буйруғи (10.12.2025-yil) ва 73-19-сон буйруғи (18.03.2026-yil) ҳам ходимларга тўлиқ етказилди. Ушбу ҳужжатлар нафақат тажрибали ходимлар, балки янги ишга қабул қилинганлар томонидан ҳам чуқур ўрганилди.
73-19-сон буйруқ ижросини таъминлаш мақсадида бошқармаларда масъул ходимлар иштирокида махсус ишчи гуруҳ ташкил этилди. Гуруҳнинг асосий вазифаси — коррупцияга қарши тадбирларни мувофиқлаштириш, ўтказилган мониторинг таҳлиллари асосида соҳа қонунчилигини такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш ҳамда хизмат фаолиятини автоматлаштиришга доир янги ечимлар тақдим этишдан иборат. Бу гуруҳ, моҳиятан, тизимда коррупция учун ҳар қандай бўшлиқни бартараф этишга қаратилган доимий механизм сифатида фаолият юритмоқда.
Ҳисобот даври якунида барча ходимлар "Манфаатлар тўқнашуви тўғрисида" декларация тўлдирди. Амалга оширилган текширув натижалари кўрсатдики, ушбу даврда манфаатлар тўқнашуви ҳолатлари аниқланмади. Ишга қабул қилиш жараёнида эса янги ходимлар билан коррупцияга қарши курашиш бўйича келишувлар имзоланди. Бу амалиёт ходимнинг давлат ва жамият олдидаги масъулиятини янада аниқ белгилаб бермоқда.
Олиб борилган барча ишлар Сирдарё вилоятида коррупциянинг олдини олиш бўйича "Йўл харитаси" доирасида амалга оширилди. Ушбу жараёнда вилоятнинг ҳуқуқ-тартибот идоралари ва тегишли ташкилотлар билан самарали ҳамкорлик йўлга қўйилганлиги алоҳида таъкидланади. Коррупцияга қарши кураш — бу биргина идоранинг эмас, бутун жамиятнинг умумий иши эканлиги бу ҳамкорликда яққол намоён бўлмоқда.
Азиз фуқаролар, бу мурожаат сиз учун!
Ҳаётда шундай вазиятлар бўлади — ҳужжат тезроқ чиқишини хоҳлайсиз, навбатда узоқ кутишни истамасангиз ёки ишингиз иложи борича тез ҳал бўлишини орзу қиласиз. Бу — инсоний туйғу, буни тушуниш мумкин.
Аммо шу лаҳзада ходимга пора таклиф қилиш — бу йўл туюлиши мумкин, лекин у аслида энг хавфли йўлдир.
Пора — бу бир лаҳзалик енгиллик, аммо узоқ муддатли зарар. Биласизми, пора таклиф қилган фуқаро ҳам қонун олдида жавобгар бўлади? Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексига кўра, пора бериш ҳам, пора олиш ҳам — жиноий жавобгарликни келтириб чиқаради. Яъни "мен фақат тезлаштирмоқчи эдим" деган узр қонун олдида асос бўлмайди.
Энг муҳими — бунга ҳожат йўқ! Кадастр хизматлари белгиланган муддатларда, ҳеч қандай қўшимча тўловсиз кўрсатилиши шарт. Бу сизнинг қонуний ҳуқуқингиз. Агар ходим ишингизни атайлаб кечиктирса, асоссиз рад этса ёки бирор нарса талаб қилса — бу унинг қонунни бузишидир, сизнинг эмас.
Шу сабабли фуқаролардан илтимос:
Ходимга пора таклиф қилманг — уни жиноятга ундаманг. Сизнинг таклифингиз уни жиноятга ундаши мумкин ва иккалангизни ҳам қонун олдида жавобгар қилиши мумкин. Агар хизмат кўрсатишда муаммо бўлса —қонуний йўлдан боринг: кадастр хизматларидан фойдаланиш жараёнида сизга тезлаштириб беришни ёки бошқа бир хизматларни қилиб беришини айтиб пора таклиф қилса Кадастр агентлигининг 1097 рақамли ишонч телефони орқали ёки ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига мурожаат қилишлари мумкин. Ҳар қандай муаммо қонуний йўл билан ҳал этилиши кафолатланади.